Rụng tóc nhiều nên khám da liễu hay nội tiết?

Phần lớn trường hợp rụng tóc nhiều nên khám chuyên khoa da liễu trước. Bác sĩ nội tiết thường tham gia khi người bệnh có thêm dấu hiệu gợi ý bệnh tuyến giáp, hội chứng buồng trứng đa nang hoặc rối loạn hormone.

Rụng tóc không phải một bệnh riêng biệt mà là biểu hiện của nhiều tình trạng khác nhau. Nguyên nhân có thể xuất phát từ nang tóc, da đầu, di truyền, dinh dưỡng, thuốc đang sử dụng hoặc một số bệnh toàn thân.

Vì sao nên khám da liễu trước?

Bác sĩ da liễu có thể quan sát kiểu phân bố tóc rụng, khám da đầu và soi nang tóc để phân biệt các dạng thường gặp như:

• Rụng tóc kiểu di truyền.
• Rụng tóc pha nghỉ.
• Rụng tóc từng mảng.
• Nấm hoặc viêm da đầu.
• Rụng tóc do kéo căng, hóa chất.
• Rụng tóc có sẹo.

Việc xác định đúng dạng rụng tóc rất quan trọng vì mỗi nguyên nhân cần cách điều trị khác nhau. Học viện Da liễu Hoa Kỳ cho biết bác sĩ da liễu có chuyên môn trong chẩn đoán nguyên nhân và lựa chọn phương pháp điều trị rụng tóc. American Academy of Dermatology – Chẩn đoán rụng tóc

Những nguyên nhân rụng tóc thường gặp

Rụng tóc kiểu di truyền

Đây là một trong những nguyên nhân phổ biến nhất.

Ở nam giới, tóc thường thưa dần tại đường chân tóc, hai bên thái dương và đỉnh đầu. Ở nữ giới, đường ngôi có thể rộng hơn, tóc mỏng lan tỏa ở vùng đỉnh nhưng đường chân tóc phía trước thường vẫn được giữ lại.

Tình trạng này liên quan đến nhiều gene từ cả bố và mẹ, không chỉ di truyền từ phía ông ngoại như quan niệm phổ biến.

Rụng tóc pha nghỉ

Rụng tóc pha nghỉ thường gây rụng lan tỏa toàn đầu. Tình trạng có thể xuất hiện khoảng vài tháng sau một biến cố như:

• Sốt cao hoặc mắc bệnh nặng.
• Phẫu thuật.
• Sinh con.
• Căng thẳng kéo dài.
• Mất ngủ nghiêm trọng.
• Giảm cân nhanh hoặc nhịn ăn.
• Chế độ ăn thiếu protein, sắt và năng lượng.
• Dùng một số loại thuốc.

Đây thường là dạng rụng tóc tạm thời. Tóc có khả năng mọc lại khi nguyên nhân được xử lý, dù quá trình phục hồi có thể kéo dài nhiều tháng. DermNet – Rụng tóc pha nghỉ

Rụng tóc sau sinh

Sau sinh, thay đổi hormone khiến nhiều nang tóc đồng loạt chuyển sang pha nghỉ. Tóc thường bắt đầu rụng rõ sau vài tháng và phần lớn sẽ dần hồi phục.

Nếu tóc tiếp tục rụng nhiều, kéo dài hoặc đi kèm mệt mỏi, hồi hộp, thay đổi cân nặng, người mẹ nên được kiểm tra thêm thiếu máu, thiếu sắt và bệnh tuyến giáp sau sinh.

Bệnh da đầu và thói quen chăm sóc tóc

Rụng tóc cũng có thể liên quan đến:

• Nấm da đầu.
• Viêm da tiết bã hoặc vảy nến.
• Lupus và một số bệnh tự miễn.
• Nhuộm, tẩy hoặc uốn tóc thường xuyên.
• Buộc, tết hoặc nối tóc quá chặt.
• Thói quen giật tóc.
• Một số thuốc điều trị bệnh.

Khi nào cần khám nội tiết?

Người bệnh nên được đánh giá nội tiết nếu rụng tóc đi kèm những biểu hiện sau:

Dấu hiệu bất thường tuyến giáp

Cả suy giáp và cường giáp đều có thể gây tóc khô, mảnh và rụng lan tỏa. Người bệnh thường có thêm một số triệu chứng như:

• Mệt mỏi bất thường.
• Sợ lạnh hoặc sợ nóng.
• Hồi hộp, tim đập nhanh.
• Tăng hoặc giảm cân không rõ nguyên nhân.
• Táo bón hoặc đi ngoài nhiều.
• Run tay.
• Rối loạn kinh nguyệt.
• Cổ to hoặc có bướu giáp.

Dấu hiệu tăng androgen hoặc buồng trứng đa nang

Ở phụ nữ, tóc mỏng vùng đỉnh đầu kèm một hay nhiều dấu hiệu dưới đây có thể liên quan đến hội chứng buồng trứng đa nang:

• Kinh nguyệt thưa hoặc mất kinh.
• Mụn trứng cá kéo dài.
• Rậm lông ở mặt, ngực hoặc bụng.
• Tăng cân, béo bụng.
• Khó mang thai.

Hội chứng buồng trứng đa nang có thể gây rối loạn phóng noãn và biểu hiện tăng androgen như mụn, rậm lông, tóc vùng da đầu thưa dần. Endocrine Society – Hội chứng buồng trứng đa nang

Nếu rụng tóc tiến triển nhanh kèm giọng trầm, cơ bắp phát triển bất thường hoặc rậm lông xuất hiện đột ngột, người bệnh cần được khám sớm để loại trừ nguyên nhân tăng androgen nghiêm trọng hơn.

Khi nào cần đi khám da liễu sớm?

Không nên trì hoãn thăm khám nếu xuất hiện:

• Rụng tóc thành từng mảng.
• Tóc rụng rất nhanh hoặc thành từng nắm.
• Da đầu đỏ, đau, ngứa hoặc nóng rát.
• Có mụn mủ, vảy dày hoặc vết loét.
• Vùng da đầu rụng tóc trở nên nhẵn bóng.
• Không còn nhìn thấy các lỗ chân tóc.
• Rụng cả lông mày hoặc lông mi.
• Tóc rụng kéo dài trên vài tháng hoặc ngày càng nặng.

Da đầu bóng, mất lỗ chân tóc kèm đỏ, đau hoặc bong vảy có thể cảnh báo rụng tóc có sẹo. Dạng này xảy ra khi viêm phá hủy nang tóc; nang tóc đã bị phá hủy không thể mọc tóc trở lại, vì vậy phát hiện sớm giúp hạn chế mất tóc vĩnh viễn. 

Rụng tóc cần làm những xét nghiệm nào?

Không phải người rụng tóc nào cũng cần xét nghiệm toàn bộ hormone. Bác sĩ sẽ chỉ định dựa trên kiểu rụng tóc, triệu chứng đi kèm, chế độ ăn, thuốc đang dùng và tiền sử bệnh.

Một số xét nghiệm có thể được cân nhắc gồm:

• Công thức máu để phát hiện thiếu máu.
• Ferritin và một số chỉ số đánh giá dự trữ sắt.
• TSH, FT4 khi nghi ngờ bệnh tuyến giáp.
• Xét nghiệm androgen khi phụ nữ có kinh nguyệt bất thường, rậm lông hoặc mụn.
• Một số xét nghiệm dinh dưỡng hoặc tự miễn nếu có chỉ định cụ thể.

Không nên tự mua một “gói xét nghiệm nội tiết” lớn vì kết quả có thể khó diễn giải và không giúp xác định nguyên nhân nếu thiếu thăm khám lâm sàng.

Uống biotin có giúp tóc mọc nhanh?

Biotin không phải thuốc điều trị chung cho mọi trường hợp rụng tóc. Việc bổ sung chỉ có ý nghĩa rõ ràng khi người bệnh thực sự thiếu chất này.

Biotin liều cao còn có thể làm sai lệch một số xét nghiệm, bao gồm xét nghiệm liên quan tuyến giáp và tim mạch. Người đang dùng viên “đẹp tóc, đẹp móng” cần báo cho bác sĩ và cơ sở xét nghiệm; không tự ý ngừng thuốc bổ theo một khoảng thời gian cố định mà nên làm theo hướng dẫn của nơi xét nghiệm. 

Tương tự, không nên tự bổ sung kéo dài sắt, kẽm, selen, vitamin A hoặc vitamin E khi chưa xác định thiếu hụt. Một số vi chất dùng quá liều có thể gây độc hoặc làm tóc rụng nhiều hơn.

Điều trị rụng tóc như thế nào?

Điều trị phụ thuộc hoàn toàn vào nguyên nhân:

• Rụng tóc kiểu di truyền có thể được điều trị bằng minoxidil hoặc thuốc khác dưới sự theo dõi của bác sĩ.
• Thiếu sắt hoặc thiếu dinh dưỡng cần điều chỉnh khẩu phần và bổ sung đúng chất còn thiếu.
• Bệnh tuyến giáp cần kiểm soát chức năng tuyến giáp.
• Rụng tóc từng mảng hoặc có sẹo có thể cần thuốc chống viêm, điều hòa miễn dịch hay phương pháp chuyên biệt.
• Rụng tóc do kéo căng cần thay đổi kiểu tóc và hạn chế tác động cơ học.
• Rụng tóc pha nghỉ cần tìm và xử lý yếu tố khởi phát.

Không nên tự dùng minoxidil khi chưa xác định dạng rụng tóc, nhất là phụ nữ đang mang thai, dự định mang thai hoặc cho con bú.

Tóm lại: Người rụng tóc nhiều nên khám da liễu trước để xác định kiểu rụng tóc và tình trạng nang tóc. Khám nội tiết cần thiết khi có thêm dấu hiệu như rối loạn kinh nguyệt, rậm lông, mụn, thay đổi cân nặng, hồi hộp, sợ nóng, sợ lạnh hoặc nghi ngờ bệnh tuyến giáp. Da đầu đỏ đau, bong vảy, có mủ, bóng nhẵn hoặc mất lỗ chân tóc cần được khám sớm để tránh nguy cơ mất tóc vĩnh viễn.