Điều gì xảy ra với thận khi ăn dưa hấu hằng ngày?

Dưa hấu giúp bổ sung nước và cung cấp một số dưỡng chất có lợi. Tuy nhiên, loại quả này không có tác dụng “thải độc” hay chữa bệnh thận. Người khỏe mạnh có thể ăn dưa hấu thường xuyên với khẩu phần hợp lý; người bệnh thận cần căn cứ vào kali máu, lượng nước tiểu và hướng dẫn dinh dưỡng riêng.

Góp phần bổ sung nước cho cơ thể

Dưa hấu chứa hơn 90% là nước. Ăn dưa hấu có thể góp phần đáp ứng nhu cầu chất lỏng, nhất là trong thời tiết nóng hoặc sau khi vận động.

Đủ nước giúp thận lọc máu, đào thải chất thải và duy trì cân bằng dịch. Tuy nhiên, dưa hấu không thể thay thế hoàn toàn nước uống và ăn nhiều hơn không đồng nghĩa thận được “làm sạch” tốt hơn.

Nhu cầu nước của mỗi người phụ thuộc vào tuổi, cân nặng, mức độ vận động, thời tiết và tình trạng sức khỏe. Không nên cố uống hoặc ăn thật nhiều thực phẩm mọng nước với mục đích thải độc thận.

Có thể gián tiếp hỗ trợ phòng một số loại sỏi thận

Thiếu nước làm nước tiểu cô đặc, tạo điều kiện cho một số loại sỏi hình thành. Nhờ cung cấp nước, dưa hấu có thể gián tiếp giúp tăng lượng nước tiểu và giảm sự cô đặc nếu được dùng trong chế độ ăn cân bằng.

Tuy vậy, dưa hấu không phải thuốc trị sỏi thận. Khả năng phòng ngừa còn phụ thuộc vào loại sỏi, lượng nước uống, lượng muối, protein động vật và các thành phần khác trong khẩu phần.

Người từng mắc sỏi thận nên được bác sĩ tư vấn dựa trên thành phần sỏi và kết quả xét nghiệm nước tiểu thay vì tự áp dụng một chế độ ăn chung.

Cung cấp chất chống oxy hóa nhưng chưa thể gọi là “bảo vệ thận”

Dưa hấu cung cấp vitamin C, lycopene và citrulline. Lycopene có đặc tính chống oxy hóa; citrulline được cơ thể chuyển hóa thành arginine, tham gia quá trình tạo nitric oxide và điều hòa mạch máu.

Những thành phần này có thể góp phần vào lợi ích chung của chế độ ăn giàu rau quả. Tuy nhiên, hiện chưa đủ bằng chứng lâm sàng để khẳng định ăn dưa hấu hằng ngày trực tiếp bảo vệ tế bào thận, phục hồi chức năng thận hoặc ngăn bệnh thận mạn.

Người bệnh thận mạn không nhất thiết phải kiêng hoàn toàn

Nhận định “dưa hấu không phù hợp với người bệnh thận” là quá rộng. Nhu cầu hạn chế kali khác nhau ở từng người và không phải mọi bệnh nhân thận mạn đều cần kiêng dưa hấu.

Ở giai đoạn sớm, nếu kali máu bình thường và bác sĩ không yêu cầu hạn chế, người bệnh vẫn có thể ăn với khẩu phần phù hợp. Quỹ Thận Quốc gia Hoa Kỳ xếp dưa hấu vào nhóm trái cây có thể dùng trong chế độ hạn chế kali nhưng khuyến nghị giới hạn khoảng một cốc mỗi khẩu phần. Quỹ Thận Quốc gia Hoa Kỳ

Ngược lại, người có kali máu cao, bệnh thận tiến triển hoặc suy thận có thể phải kiểm soát chặt tổng lượng kali. Tăng kali máu nặng có thể gây yếu cơ và rối loạn nhịp tim.

Không nên tự cắt bỏ toàn bộ rau quả nếu chưa được yêu cầu, vì lượng kali phù hợp phải dựa trên xét nghiệm máu, giai đoạn bệnh, thuốc đang sử dụng và toàn bộ khẩu phần. NIDDK – Dinh dưỡng cho người bệnh thận mạn

Người chạy thận còn phải tính cả lượng dịch

Dưa hấu chứa nhiều nước nên phần ăn này cũng được tính vào tổng lượng dịch trong ngày. Một số người chạy thận nhân tạo hoặc tiểu rất ít phải hạn chế dịch để tránh:

• Phù và tăng cân nhanh giữa các lần lọc máu.
• Tăng huyết áp.
• Khó thở do ứ dịch.
• Tăng gánh nặng cho tim.

Trong khi đó, người bệnh thận giai đoạn sớm thường không phải hạn chế dịch nếu vẫn tiểu bình thường và không có chỉ định riêng. Vì vậy, không có một khẩu phần dưa hấu chung áp dụng cho mọi bệnh nhân.

Ăn quá nhiều có thể gây bất lợi

Ngay cả người khỏe mạnh cũng không nên ăn lượng lớn dưa hấu trong một lần. Khẩu phần quá nhiều có thể gây:

• Đầy bụng, chướng hơi hoặc tiêu chảy ở người nhạy cảm.
• Tăng tổng lượng đường và năng lượng nạp vào.
• Tăng kali và lượng dịch ở người phải kiểm soát hai thành phần này.
• Làm đường huyết tăng nhanh hơn nếu dùng dưới dạng nước ép hoặc ăn khẩu phần lớn.

Mốc 300 g mỗi ngày không phải khuyến nghị bắt buộc hay phù hợp với tất cả mọi người. Có thể bắt đầu với khoảng một cốc dưa hấu cắt miếng và điều chỉnh theo nhu cầu năng lượng, đường huyết và chế độ ăn tổng thể.

Ăn dưa hấu thế nào hợp lý?

Người khỏe mạnh có thể:

• Ăn dưa hấu nguyên miếng thay cho nước ép.
• Không thêm đường hoặc sữa đặc.
• Chia khẩu phần, tránh ăn lượng lớn trong một lần.
• Kết hợp nhiều loại trái cây thay vì chỉ ăn dưa hấu mỗi ngày.
• Không dùng dưa hấu thay cho bữa chính hoặc nước uống hoàn toàn.

Người đái tháo đường vẫn có thể ăn dưa hấu nhưng cần kiểm soát khẩu phần và tính lượng carbohydrate trong bữa. Ăn nguyên miếng thường giúp kiểm soát lượng dùng tốt hơn so với uống nước ép.

Khi nào cần hỏi bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng?

Nên được tư vấn riêng trước khi ăn dưa hấu thường xuyên nếu bạn:

• Mắc bệnh thận mạn giai đoạn tiến triển.
• Có kali máu cao.
• Đang chạy thận nhân tạo.
• Tiểu ít, phù hoặc được yêu cầu hạn chế dịch.
• Đang dùng thuốc có thể làm tăng kali máu.
• Mắc đái tháo đường nhưng đường huyết chưa ổn định.

Tóm lại: Với người khỏe mạnh, ăn dưa hấu vừa phải hằng ngày nhìn chung không gây hại cho thận và có thể góp phần bổ sung nước. Dưa hấu không thải độc, phục hồi hay chữa bệnh thận. Người bệnh thận cũng không nhất thiết phải kiêng hoàn toàn, nhưng khẩu phần cần được điều chỉnh theo kali máu, lượng dịch được phép dùng và hướng dẫn của bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng thận.